Przy ul. Kościelnej w Sosnowcu trwają intensywne prace wyburzeniowe. Z powierzchni ziemi dzień po dniu znika budynek dawnego Instytutu Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Prace rozbiórkowe mają potrwać do marca. W tym miejscu za kilka lat ma powstać nowa siedziba Sądu Okręgowego w Sosnowcu. Inwestycję realizuje Sąd Apelacyjny w Katowicach.
Przypomnijmy. Centralny Śląski Instytut Medycyny Pracy został utworzony w 1950 r. w ramach struktur Śląskiej Akademii Medycznej im. Ludwika Waryńskiego. Początkowo zlokalizowano go w Zabrzu-Rokitnicy. Założycielem i pierwszym dyrektorem instytutu był prof. dr hab. med. Brunon Nowakowski. W 1954 r. instytut został wyłączony z Akademii Medycznej i przekształcony w instytut naukowy pod nazwą Instytut Medycyny Pracy w Przemyśle Węglowym i Hutniczym. Do jego statutowych obowiązków należało planowanie i prowadzenie prac naukowo-badawczych z zakresu higieny pracy, profilaktyki i leczenia chorób zawodowych, występujących w związku z pracą w górnictwie, hutnictwie i przemysłach pokrewnych. W 1973 roku zakończono budowę nowej siedziby instytutu w Sosnowcu przy ulicy Bolesława Bieruta 13, czyli obecnej ulicy Kościelnej. Obok istniejącego budynku, wybudowano imponujący budynek w stylu późnego modernizmu, bardzo popularnego w czasach PRL. Od sierpnia 1992 roku to miejsce działało pod nazwą Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.
Informacje o tym obiekcie można było znaleźć m.in. na wystawie „Demonstracja postępu – sztuka architektury w Sosnowcu w latach 1945- 2017”, przygotowanej w Zamku Sieleckim w 2017 roku, przy współudziale pracowników i studentów Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Projektantem budynku był architekt Władysław Raubiszko. Gmach składał się 3-kondygnacyjnej zwartej obrzeżnej zabudowy blokowej, otaczającego kwadratowy dziedziniec wewnętrzny. Jak wynikało z opisu budynku: „Jego elewacje zostały podzielone na trzy pasy okien. Na parterze są one wąskie, umieszczone nad pełnymi cofniętymi ścianami pokrytymi kamieniem o rustykalnym licu. Na pozostałych nadwieszonych piętrach chropowatych ścian znajdują się dwa rzędy pojedynczych okien rozdzielonych pionowymi słupkami, pomiędzy którymi zamontowano krótkie i długie pionowe listwy żelbetowe, które pełnią funkcję łamaczy słońca (brise soleil), zabezpieczających elewacje przed przegrzanie, nadając jednocześnie całości indywidualny charakter”.
Stary budynek, w którym mieściła się część szpitalna i nowy budynek, były połączone. Instytut wykonywał m.in. ekspertyzy, pomiary, oceny wpływu czynników szkodliwych na człowieka na stanowisku pracy. Niestety, lata 90. XX wieku to pasmo kłopotów finansowych, zarzutów o korupcję, niegospodarność i liczne procesy wytoczone przez wierzycieli. W 2017 strata instytutu wyniosła prawie 2,5 mln zł, a z czasem długi instytutu powiększyły się o kolejne miliony złotych. W 2018 zabrakło pieniędzy na wypłaty dla pracowników. Tylko w 2021 r. przeciwko placówce toczyło się 22 postępowań sądowych, Instytutem zarządzał już wówczas likwidator, ponieważ na podstawie rozporządzenia wydanego przez Radę Ministrów – instytut zakończył działalność z dniem 27 października 2019 roku. Sama likwidacja trwała do 31 marca 2022 roku.
Prawa do dysponowania mieniem instytutu w czasie jego likwidacji miało Ministerstwo Zdrowia, które w 2021 roku zorganizowało przetarg na sprzedaż nieruchomości, ale chętnych na przejęcie budynku nie było. Ze względu na to, że Ministerstwo Sprawiedliwości planowało utworzenie w tym czasie nowego sądu okręgowego w Sosnowcu, zwróciło się do Ministerstwa Zdrowia z wnioskiem o przekazanie nieruchomości. Na podstawie zgody Ministra Sprawiedliwości z lutego 2022 r., już 30 marca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach nabył w drodze darowizny prawo wieczystego użytkowania gruntu wraz z prawem własności budynków na nieruchomości przejętej od instytutu.
Obecny etap prac potrwa około 30 miesięcy. – W tym czasie oprócz rozbiórki obiektów zlokalizowanych na terenie nieruchomości zostanie opracowana i zatwierdzona wielobranżowa koncepcja architektoniczno-budowlana oraz prace projektowe. Zostanie opracowana kompletna wielobranżowa dokumentacja projektowo-kosztorysowej – informuje Wiesława Namirska, rzecznik prasowy Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Sama budowa siedziby Sądu Okręgowego ma potrwać około 5 lat.
